Nieuws

Hoe vertaal je kamelen, ‘mirativiteit’ en geslachtsregisters in de Bijbel?

Een onderzoek naar een betere vertaling van de woorden gamal (Hebreeuws) en kamêlos (Grieks); een artikel over het verschijnsel ‘mirativiteit’, een artikel over de vertaalprincipes van de Statenvertaling en een bijdrage over de weergave van geslachtsregisters in gewoon Nederlands.

Dat en meer presenteert het Nederlands Bijbelgenootschap in het vandaag verschenen nummer van het bijbelvertaalblad Met Andere Woorden.

Elke taal heeft eigen manieren om ‘mirativiteit’ – een onverwachte wending in de gebeurtenissen – te markeren. In het Nederlands kan dit met uitroepen als ‘hee!’ of ‘kijk nou!’, maar ook met subtielere vormen zoals ‘blijken’ of ‘merken’. In het Hebreeuws heeft het woordje wehinneh die functie. Leanie de Kok laat in haar artikel in Met Andere Woorden (MAW) zien wat nieuw taalkundig onderzoek leert over dat woordje. Wie graag een vervanging ziet voor het traditionele ‘en zie’, om wehinneh toch steeds hetzelfde te vertalen, kan denken aan ‘en warempel’ .

Dromedarisstrijders

Het artikel ’Kameel of dromedaris’ in MAW is geschreven door oudtestamenticus dr. Reinoud Oosting. Kameel en dromedaris zijn genetisch nauw verwant, ‘maar verschillen in de manier waarop ze zich hebben aangepast aan hun oorspronkelijke leefomgevingen’, aldus het artikel. ‘De kameel komt (…) uit de hooggelegen, koude steppen van Centraal-Azië. (…) De dromedaris is kortharig en leefde oorspronkelijk in de hete Arabische woestijn. De kameel is stevig gebouwd en heeft korte poten. De dromedaris is ranker gebouwd en kan met zijn lange poten harder lopen.’ Oosting wijst ter illustratie op het afgebeelde reliëf met Arabische dromedarisstrijders in gevecht met het Assyrische leger (detail van een reliëf uit Nineve over de slag bij Karkar, 853 v.Chr. Foto: British Museum). Oosting: ‘In sommige gevallen is het beter om van dromedarissen te spreken, maar in veel gevallen blijft “kameel” een goede keuze. Daar houden we dan ook aan vast in de lopende NBV-revisie.’

‘Bijbelschaamte’

Verder laat Jaap van Dorp in dit nummer van MAW zien hoe actueel de vier vertaalprincipes van de Statenvertaling zijn. Mart Jan Luteijn en Robin ten Hoopen bespreken de functie en de vertaling van geslachtsregisters; Krijn van der Jagt en Sam Janse verschillen van mening over wat bijbeluitgevers moeten doen bij ‘bijbelschaamte’ en Frank Bosman stoort zich in zijn column aan een tentoonstelling over de Bijbel als potentieel ‘fout’ boek.

MAW is het vakblad Bijbel & vertalen van het NBG. Een abonnement is gratis; een proefnummer is aan te vragen via onze website.