Blog

Open brief aan bisschop Mariann Budde

Donald Trump ging vorige week na afloop van een persconferentie over de maatschappelijke onrust in de VS te voet naar de St. John’s Episcopal Church nabij het Witte Huis.

Daar poseerde hij met een Bijbel in de hand. Daarmee wilde de Amerikaanse president een statement maken tegen racisme en rellen.

De episcopaalse bisschop Mariann Budde was not amused. “Deze actie strijdt met alles waarvoor onze kerk staat”, gaf ze aan. Ze bekritiseerde ook het geweld dat de politie gebruikte bij het verwijderen van demonstranten bij de kerk. In zowel Amerika als het VK krijgt Budde steun van de lutherse kerk. Ook in België kroop pastor Jo Jan Vandenheede in de pen om de bisschop een open brief te schrijven.

Vlaanderen, juni MMXX

  “Laat liever het recht stromen als water,

en de gerechtigheid als een altijd voortvloeiende beek.”

Amos 5:24

Geachte recht-eerwaarde bisschop Mariann Budde,

Het is zo in- en intriest wat daar een paar dagen geleden gebeurd is. Niemand heeft het recht zich op die manier een kerkgebouw en een Bijbel toe te eigenen, ook presidenten niet, al staan ze voor een kerkje dat al heel lang de The Church of the Presidents genoemd wordt. U was zo boos, zo verontwaardigd, en terecht. Die man kwam naar dat kerkje met veel machtsvertoon en arrogantie en de kerk gaf hem een antwoord dat hij niet wilde horen. U noemde het de “antithese van wat Jezus heeft onderwezen”.

Bevoorrechten zouden beter moeten weten

Kerk en Staat horen gescheiden te zijn, maar dat wil niet zeggen dat ze geïsoleerd van elkaar bestaan. De kerk vertelt al eeuwen de verhalen uit de Bijbel die president Trump vasthield. Ze heeft die verhalen ook onrecht aangedaan, onrecht gepleegd. Het is juist daarom dat zij goed beseft dat ongelijkheid en onrecht zware zonden zijn.

De profeet Amos heeft heel wat te zeggen over heersers en machthebbers die zich van alles toe-eigenen, ook over hen die God heeft gezegend en bevoorrecht. Vooral de bevoorrechten zouden beter moeten weten. De stroom die Amos beschrijft is geen stroom die ons overspoelt en naar adem doet happen, integendeel. Het is een levend en levenbrengend water van gerechtigheid en rechtvaardigheid, net zoals dat van de doop. Het is water dat ons verkwikt en hoop geeft om door te zetten in onze roeping om als mensen te streven naar vrijheid van lichaam en ziel.

Verlies de moed niet

“Ik laat jullie vrede na; mijn vrede geef ik jullie, zoals de wereld die niet geven kan. Maak je niet ongerust en verlies de moed niet.”

Je zou de moed toch laten zakken als je kijkt naar al de nieuwsberichten die op ons afkomen, net nu we toch wel iets anders aan het hoofd hebben. Wie wil nu met rassenongelijkheid, protest, recht en rechtvaardigheid bezig zijn, als je verdorie afstand moet houden en je handen wassen, maskers op en af moet zetten, je grootouders achter plexiglas bezoeken en je kerk opmeten voordat de volgende eredienst kan doorgaan?

Maar we moeten recht en rechtvaardigheid niet als loodzware opdrachten zien, eerder als bondgenoten; het recht zal zegevieren en de rechtvaardigheid zal mensen samenbrengen. Zij zijn een geschenk van God die aan onze kant wil staan. Geen enkel dreigement, geen enkel vuurwapen, geen enkele heerser of machthebber kan daar ooit tegen op. Maria zong het, “Hij stootte machtigen van hun zetel en nederigen heeft Hij verheven”.

Druppel in de stroom

Elk van ons is geroepen om een druppel in die stroom te zijn. Samen kunnen wij een krachtige rivier van recht en vrijheid en gerechtigheid vormen die het vuil en het kwaad van hebzucht, geweld en onmenselijkheid wegspoelt. Laat maar stromen!

Ik wist niet toen ik deze brief begon te schrijven, recht-eerwaarde mevrouw, dat het vers uit Amos een vers is dat dr. Martin Luther King jr. heel vaak citeerde. Ik vraag me af wat die goede man van heel deze rotsituatie zou gevonden hebben. Ik beeld me in dat hij misschien met ingezakte schouders zou staan zuchten, teleurgesteld dat na al die decennia we het nog steeds niet begrepen hebben. Of zou hij de mouwen hebben opgestroopt, de megafoon hebben opgepakt en zijn beginnen te marcheren, scanderend, roepend om die droom, dat droombeeld dat Jesaja zo mooi heeft beschreven? Jesaja en Amos waren tijdgenoten van elkaar, druppels in de rivier die ten leven oproept.

Beelden zonder woorden

Als laatste nog dit: beelden zeggen meer dan woorden, maar voor sommige beelden zijn geen woorden. Wat me deze week het meest is bijgebleven is niet de president met de Bijbel poserend voor dat kerkje in uw bisdom, maar die foto van demonstranten voor het Witte Huis. Het licht is uit en rookpluimen verbergen de machtszetel uit het zicht. Recht en rechtvaardigheid zijn niet thuis.

Gelukkig zijn er nog andere beelden: politieagenten die hun helm neerleggen en mee opstappen naar de droom van een betere wereld, geestelijken die in hun gewaden op straat bidden voor al wie om gebed vraagt, slogans op karton die hopelijk niet als karton zullen worden weggegooid en vergaan, mensen samen van verschillende generaties – sommige nog van de generatie van de burgerrechtenbeweging – enzovoort. Die beelden, lieve bisschop, vertellen een heel ander, hoopvoller verhaal, en ik bid dat als de droom veraf lijkt, u en de mensen van uw bisdom deze beelden voor ogen zullen houden.

Laat u alstublieft niet ontmoedigen!

Met de meeste hoogachting en respect,

Een Vlaamse pastor uit een zusterkerk.

Jo Jan Vandenheede is luthers predikant en theoloog. Momenteel doctoreert hij over de relatie tussen anglicanen en lutheranen.