Blog

Onze levens- en leeservaring in de Bijbel

Toen mijn echtgenoot en ik pas verkering hadden, gingen we regelmatig de moestuin van zijn ouders in. Hij liet me daar dan rijen groenten zien: rode kool, spruiten, sla, bonen, pompoenen, tomatenplanten voor ze vrucht dragen...

Dat vond ik heel interessant, want ik wist er niks van. Ik heb geen groene vingers. De meeste groenten kon ik niet herkennen tot ze de vorm hadden aangenomen waarin je ze in de supermarkt kan zien. Ieder zijn talent. Dat wil ook zeggen dat ik een extra inspanning moet leveren om Bijbelse verwijzingen naar gewas- en landbouw te verstaan.

Liesbet D. Van Gysegem

Dankdag

In 2016 had ik de unieke kans om deel te mogen nemen aan een studiereis naar het Amerikaanse platteland in Nebraska. We praatten er met boeren en leerden van hen over landbouw. Zij hadden wel duidelijk voeling met verwijzingen naar de landbouw in de Bijbel en liturgie, zoals een gebed of “dankdag voor gewas en arbeid”. En gelukkig vonden we hen ook bereid om ons hierin vanuit hun eigen ervaring te onderwijzen.

Eucharistieviering

Vorige zomer gingen mijn echtgenoot en ik naar het Greenbelt-festival in het Verenigd Koninkrijk. We namen ook deel aan de eucharistieviering. Omdat het – bij uitzondering – niet regende, kwamen er nogal wat mensen opdagen. Mogelijk meer dan verwacht. Tot ver buiten de tent waren er aanwezigen. Er werd omgeroepen het brood met zoveel mogelijk mensen te delen, omdat er wellicht niet genoeg was. Maar na het delen van brood en wijn op een veld met een paar duizend mensen, had het me niet verbaasd als er achteraf 12 manden vol brood* waren overgebleven.

Ook die ervaring gaf me een ander begrip van de tekst, een verstaan dat ik zonder die ervaring niet kon hebben. Ik zit namelijk niet zo heel vaak op een veld vol met mensen samen iets te eten, laat staan samen eucharistie te vieren. Onze ervaringen beïnvloeden de manier waarop we de Bijbel lezen.

Niet overal dezelfde

Een verhaal dat ik weleens vertel, is dat van een leerling die ’s middags regelmatig van school wegloopt. Verder best een brave student. De leerkracht begrijpt er helemaal niets van, en de leerling weigert te vertellen waar hij heen gaat. Strafstudie of strafwerk halen niets uit; hij slaagt er steeds in om ’s middags stiekem weg te lopen. Op een middag, de wanhoop nabij, achtervolgt de leerkracht de leerling en ontdekt dat hij naar een plek in het bos gaat om te bidden. De leerkracht weet nog steeds niet wat te doen, en laat aan de ouders van de leerling weten wat er gebeurd is. Bij thuiskomst vragen de ouders waarom hun zoon nu toch per se naar het bos wil gaan om te bidden. Kan dat dan niet gewoon op school? God is toch overal dezelfde? “Jawel”, antwoordt de leerling, “maar ik niet”.

Dat we niet overal dezelfde zijn, klinkt dat aannemelijk? Jij kijkt thuis vast ook anders naar een film dan in de bioscoop of in de klas, en je gedraagt je vast ook anders bij een familiemaaltijd dan wanneer je met samen eet met vrienden, of alleen. Ook de Bijbel kan wel overal dezelfde zijn, maar wij zijn dat niet. Vandaag ben ik een andere persoon dan in het verleden of in de toekomst. En wanneer ik de Bijbel alleen op mijn kamer lees, zal mij iets anders opvallen dan wanneer dezelfde verzen tijdens de eredienst worden voorgelezen. Onze omgeving en onze ervaringen beïnvloeden ons begrip en onze ondervinding van het goddelijke, en daarmee ook ons verstaan van het Woord.

Het is een rijkdom dat we – in elk geval in het Nederlands – verschillende vertalingen ter beschikking hebben. Vanuit vertaalkundig of theologisch perspectief is de ene vertaling misschien geschikter dan de andere, maar voor een persoonlijk verstaan van het Woord moedig ik iedereen aan om de vertaling te kiezen die hij of zij het beste begrijpt.

Bijbelstudie en Bijbelse autoriteit

Omdat onze ervaringen zo bepalend zijn voor ons begrip van de Bijbel, is Bijbelstudie niet beperkt tot studie vanachter een bureau. Als theoloog zal ik niet ontkennen dat het nuttig kan zijn om af en toe een Bijbelcommentaar vast te pakken of een theologisch boek te lezen. Maar het Woord kan alleen doordringen in ons leven als het Levend Woord.

“Hoe zou het Woord een antwoord kunnen zijn als we geen vragen stellen?”

De ervaringen die we opdoen als we ten volle leven, betrekken we op wat we lezen in de Bijbel. Die ervaringen met elkaar delen en van elkaar leren, behoort ook tot de mogelijkheden. Dat kan vragen oproepen bij wat we lezen. En gelukkig maar, want hoe zou het Woord een antwoord kunnen zijn als we geen vragen stellen? We mogen wat we lezen zelfs al eens verkeerd verstaan, en ons bedenken hoe het dan toch anders kan. Alleen als we ons hele wezen, zelfs onze hele wereld betrekken in ons Bijbellezen, kan het Woord autoriteit hebben in ons hele bestaan.

Dichter bij de Heer

Want daar draait het toch uiteindelijk om? Waarom lezen we de Bijbel? Om onze relatie met de Heer te voeden en te leven van het Woord. Om Gods nabijheid te kunnen herkennen en te leren hoe we in het Woord bestaan. Wat brengt jou dichter bij onze Heer? En hoe zie jij de woorden uit de Schrift tot leven komen in de wereld rondom ons?

Liesbet is theoloog, bibliothecaris aan de Evangelische Theologische Faculteit (Leuven) en lid van de Church of England.

 

* Mattheus 14, 13-21, Marcus 6, 31-44, Lucas 9, 12-17, Johannes 6, 1-14

Foto: Pexels.com