Blog

Of het nu uitkomt of niet

Na twee maanden van lockdown worden de coronamaatregelen langzaam afgebouwd. Kunnen we terug naar normaal? Niet als het aan de Beweging voor Personalistische Inspiratie (#bPI) ligt

“Wederzijdse kritiek en aanvallen zijn het nieuwe normaal”, stelt Benoit Lannoo namens de beweging die het personalisme nieuw leven in wil blazen. “Maar zij leiden nergens toe en verdiepen alleen het onbehagen.” Hoog tijd om aan te dringen op een nieuwe boodschap – of liever: op het aloude Goede Nieuws – of het nu uitkomt of niet.

Benoit Lannoo

De lezingencyclus van de katholieke kerk plant in deze dagen na Pinksteren de lectuur van wellicht Paulus’ laatste brief – de Tweede brief aan Timotheüs – al is die brief misschien niet eens van Paulus’ hand, maar wel van die van een leerling van hem. Je kunt dat korte schrijven brief alleszins als een soort testament lezen. Paulus zit gevangen in Rome, hij verwacht dat hij ter dood gebracht zal worden en wil nog een laatste keer een en ander duidelijk stellen: “Je moet in alles nuchter zijn, je lijden aanvaarden, je werk als verkondiger van het evangelie doen, je dienende taak vervullen”. (2 Tim. 4,5) Zelfs als alle omstandigheden veranderd lijken, blijft de leer waaraan je trouw moet blijven dezelfde, argumenteert de auteur, al komt er “een tijd dat de mensen de heilzame leer niet meer verdragen, maar leraren om zich heen verzamelen die aan hun verlangens tegemoet komen en hun naar de mond praten”. (2 Tim. 4,3)

Eindtijdgevoel

Als alle omstandigheden veranderd lijken… Het eindtijdgevoel dat uit deze brief spreekt, past ook bij deze tijd. Het dieptepunt van de corona-pandemie lijkt bij ons voorbij te zijn, we kruipen langzaam uit de opgelegde quarantaine. En opnieuw zijn er her en der dwaalleraren actief: wat zij “vertellen, woekert voort als een gezwel”. (2 Tim. 2,17) Zij verkondigen niets nieuws, maar willen gewoon voortdoen alsof er niets gebeurd is. De Amerikaanse dichteres Sonya Renée Taylor zette op 2 april al deze profetische woorden op Instagram: “We gaan niet terug naar normaal. Normaal heeft nooit bestaan. Ons leven voor corona was niet normaal. Toen vonden we hebzucht en ongelijkheid, roofbouw en milieuverontreiniging, discriminatie en haat normaal. Neen, daar moeten wij niet naar terug, vrienden. Wij krijgen nu de kans om een nieuwe maatschappij te weven, als een kleed dat zowel mens als natuur past”.

Loopgraven verlaten

Post-corona mag niet gelijk staan aan pre-corona. “De samenleving is – mede door de sociale media – bijzonder ruw geworden”, stelt de Beweging voor Personalistische Inspiratie (#bPI) vast in het jongste Pinkstermanifest: Twaalf werken na corona. “Wederzijdse kritiek en aanvallen zijn het nieuwe normaal. Maar zij leiden nergens toe en verdiepen alleen het onbehagen. Door de urgentie van de crisis leken een aantal klassieke tegenstellingen her en der plaats te maken voor vernieuwde samenwerking. Dat moeten we vasthouden. Wij moeten de loopgraven verlaten, de steriele tegenstellingen tussen links of rechts en mainstream of divers en arm of rijk en sterk of zwak. We moeten ook opletten ons niet tot nieuwe polarisering te laten verleiden, zoals bijvoorbeeld de vermeende tegenstelling tussen jong en oud.” Niemand kan de pretentie hebben precies te weten hoe het na corona moet.

Personalisme

Wel weten we dit: “Bewaar door de heilige Geest, die in ons woont, het goede dat je is toevertrouwd”. (2 Tim. 1,15) Er zijn immers al inzichten bekend om een samenleving sterk en welvarend te maken en telkens weer aan te passen aan veranderende omstandigheden. Het zijn de inzichten van het personalisme, een inspiratiebron voor maatschappelijk-politieke actie die in de twintigste eeuw door joodse en christelijke denkers werd vormgegeven, maar de waarden ervan worden gedeeld door velen met humanistische of islamitische roots. Het vierstappenplan van het personalisme is nog altijd even pertinent: persoonlijke verantwoordelijkheid, verantwoordelijkheid in solidariteit met elke andere persoon, gedeelde en solidaire verantwoordelijkheid die rekening houdt met erfgoed van het verleden en welzijn van toekomstige generaties, en het zogenaamde subsidiariteitsbeginsel.

Paulus zou zeggen: “Verkondig de boodschap, blijf aandringen, of het nu uitkomt of niet”. (2 Tim, 4,2)

Benoit Lannoo is kerkhistoricus en coördinator van de beweging voor Personalistische Inspiratie (#bPI).

Het Pinkstermanifest Twaalf werken na corona.

Foto Instagram post Sonya Renee Taylor