Nieuws

Wit-Rusland: na 500 jaar een nieuwe bijbelvertaling
De Bijbel Wereldwijd 2021 – deel 1

Het werk van de 155 bijbelgenootschappen gaat door, ook in moeilijke omstandigheden. Zoals in Wit-Rusland. Daar werkt het Bijbelgenootschap van Wit-Rusland (BGWR) – met steun van het Nederlands en het Vlaams Bijbelgenootschap – aan een bijbelvertaling in eigentijds Wit-Russisch. De vorige vertaling dateerde uit 1517. Ook biedt het BGWR hoop en hulp aan christenen in deze periode van politieke onrust.

Hoe enthousiast coördinator Bogdan ook begon aan het vertaalproject, 2020 werd een jaar vol moeilijkheden. Eerst trof het coronavirus zijn land. En vanaf begin augustus leidden de presidentsverkiezingen tot grote politieke onrust, die tot vandaag voortduurt.

Corona

Al aan het begin van de pandemie moesten Bogdan en zijn gezin in quarantaine. Ze hadden nauw contact gehad met iemand die binnen korte tijd overleed aan Corona. Dagelijks kwam er iemand controleren of hij en zijn familie zich aan de regels hielden. Toen dit voorbij was en hij op reis wilde om zijn bejaarde vader te bezoeken, ging die reis met onzekerheden en spanningen gepaard. Omdat er weinig informatie aan de bevolking wordt gegeven, was en is er veel angst en onzekerheid over het virus en de gevolgen ervan.  En in die situatie vond de omstreden herverkiezing van president Loekasjenko plaats, die leidde tot nog veel meer onrust en geweld.

Slachtofferhulp

Het BGWR zet zich sinds zijn oprichting (1992) in voor kwetsbare groepen in de samenleving, zoals de slachtoffers van de ontplofte kerncentrale in Tsjernobyl, aan de grens met Oekraïne. Die lijn werd voortgezet in 2020. In het najaar werd een actie op touw gezet om gezinnen getroffen door de politieke onrust te helpen met bijbels (Nieuwe Testamenten) en voedsel. Dit project was niet zonder risico, maar kon ongehinderd uitgevoerd worden.

500 jaar oud

Ondanks alle moeilijkheden kwam het vertaalwerk uit de startblokken. Het evangelie volgens Johannes en het grootste deel van Genesis zijn klaar. En dat is hard nodig. Het Wit-Russisch was een van de eerste Slavische talen waarin een eigen bijbelvertaling verscheen, op 6 augustus 1517. Hetzelfde jaar waarin tweeduizend kilometer verderop Maarten Luther zijn 95 stellingen publiceerde.

Onder het communisme werden de kerken in Wit-Rusland verdrukt. Daardoor én door het ontbreken van een goede bijbelvertaling is de Bijbel vrijwel onzichtbaar in de cultuur, in het onderwijs en in de samenleving. Eerdere pogingen om een nieuwe vertaling te maken, hadden geen succes. Dat lag onder meer aan meningsverschillen over het zogenaamde ‘Kerkslavisch’, de liturgische taal die voor de meeste gewone bijbellezers onbegrijpelijk is. Het BGWR ziet een grote vraag naar de Bijbel in eigentijds Wit-Russisch, omdat er sinds de jaren 90 van de vorige eeuw een opleving is in het gebruik van deze taal. Wit-Russisch verschilt meer van Russisch dan Nederlands van Duits, dus een Wit-Russische bijbelvertaling heeft grote betekenis voor bijbellezers.

Interkerkelijke samenwerking

Van de circa 8 miljoen Wit-Russen is 48% lid van de oosters-orthodoxe kerk, 7% is rooms-katholiek en 3% is protestants of hoort bij een pinkstergemeente. Het Bijbelgenootschap van Wit-Rusland doet het vertaalwerk in samenwerking met kerken van alle belangrijke denominaties, ook de protestantse. Bogdan is heel dankbaar voor de steun voor dit vertaalproject uit Nederland: ‘Het doet ons goed dat we er niet alleen voor staan. De nieuwe bijbelvertaling is ontzettend belangrijk voor ons land, zeker nu het hier zo onrustig is. Christenen kijken ernaar uit om straks Gods Woord te kunnen lezen in hun moedertaal. De eigentijdse vertaling zal ons helpen om de Bijbel beter te begrijpen. Onze identiteit – wie wij zijn als Wit-Russen – is in de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. En taal is onderdeel van het DNA van elke natie. Dankzij de steun van het NBG gaat het vertaalwerk ook in deze moeilijke periode door.’

Eind maart verschijnt het volgende deel in deze serie

Foto boven: De boekwinkel van het BGWR in Minsk. Rechts directeur Georgy Melnikov.
Foto midden: Het BGWR verspreidt kinderbijbels, onder andere in deze baptistengemeente.
Foto daaronder: Titelpagina van de Wit-Russische bijbelvertaling uit 1517.
Foto onder: Het vertaalteam met uiterst links coördinator Bogdan.