Blog

Hoop voor verdwaalde spoorzoekers

Tien jaar gelden had ik niet kunnen vermoeden hoe onmisbaar mijn smartphone zou worden.

Kelly Keasberry

Gisteren nam ik de e-bike naar een interview in Hof Zevenbergen in Ranst. Terwijl de kilometers voorbij vlogen, dirigeerde de navigatie-app mij in de juiste richting. Eenmaal aangekomen nam ik het interview op met mijn gsm.

Maar oei. Op de terugweg gaf mijn batterij plots de geest, en ik had geen powerbank mee. Lange stukken zoefde ik voort, hopend dat rechtdoor de juiste richting was. Zo ontdekte ik straten waar ik nog nooit was geweest. Plaatsen met vreemde winkels, kerken, pleinen en ronddolende mensen. Terwijl ik op een kerkplein stopte om een slok water te nemen, beving mij een gevoel van vervreemding. Zonder mijn vertrouwde kompas leek de wereld oneindig chaotisch. Dat veranderde pas toen ik aan de horizon de torenspits van de kathedraal ontwaarde. Goddank.

Global community

Misschien kent u dat gevoel. De ervaring dat u ronddoolt in een vreemde stad waar alle straten op elkaar lijken. Misschien hebt u zelfs wel, net als ik, een aangeboren talent tot verdwalen. Dat kan nieuwe en onverwachtse ervaringen opleveren, maar ook dat je steeds je weg moet herzien. Zonder betrouwbaar kompas in het moeilijk om de juiste weg te vinden in het leven.
Veel mensen voelen zich spoorzoekers in een chaotische werkelijkheid. Hoewel de mens in het Bijbelboek Genesis de opdracht krijgt te heersen over de aarde (1, 28), laat die zich maar moeilijk beheersen. Dorpen verstedelijken, steden verkleuren en de wereld wordt steeds meer een global community. Dat leidt tot angst. Want hoewel de mens de ingebakken behoefte voelt om zijn wereld te beheersen, ontglipt ze ons. Velen lijden aan de wereld. Aan alle kanten schiet onze menselijke macht te kort. Van oorlogen tot hongersnoden, klimaatproblemen en volksverhuizingen: we hebben geen pasklare antwoorden paraat.

Polarisering

De afgelopen week publiceerde ik een column in het Nederlands Dagblad over de klimaatbeweging. Er volgde een reactie. Of ik werkelijk dacht dat die klimaatmeisjes dat allemaal zelf bedacht hadden? De schrijver wist wel beter: het is allemaal één groot complot. Ik kan hem geen ongelijk geven. Complotdenken is een nuttige copingstrategie. Geloven dat het hele wereldtoneel door een machtige elite geregisseerd wordt, helpt om de werkelijkheid te ordenen. Daarom werkt polarisering ook zo goed. Het komt tegemoet aan het verlangen naar een overzichtelijke wereld waarin fout-goed en wij-zij lijnrecht tegenover elkaar staan. Populisten spelen daar handig op in.
Maar polarisering leidt alleen tot meer chaos. Jezus waarschuwde daar al voor in Mattheüs 12, 25: “Een ieder koninkrijk, dat tegen zichzelf verdeeld is, wordt verwoest; en een iedere stad, of huis, dat tegen zichzelf verdeeld is, zal niet bestaan.”

Verruwd debat

Het Red Starline Museum toont vele vreemdelingen die zich door de eeuwen heen vestigden in Antwerpen, en Belgen die op hun beurt uitvoeren naar Canada. Ook oorlogen en maatschappelijke strijd waren er altijd al. Het enige verschil is dat de menselijke angst voor het falen in zijn opdracht – het beheersen van de wereld – nu een groter podium krijgt. Onlustgevoelens kunnen zich sneller dan ooit verspreiden.

Het verruwde debat weerspiegelt wat er leeft. De angst. Het ongenoegen. De ervaring verloren te zijn in een werkelijkheid die je ontstijgt. Veel mensen zijn het zicht op de kerktoren verloren en schreeuwen om een kompas. Over wat dat kompas dan wel moet zijn, blijven de meningen verdeeld. Terwijl de één heil ziet in een sterke leider, roept de ander om gesloten grenzen en weer een derde schreeuwt om strengere straffen. “Politici moeten weer naar het volk luisteren!” klinkt het vaak. Maar wat als het volk zelf al zo verdeeld is?

Betrouwbaar kompas

“Lucht en leegte, alles is lucht en leegte”, besluit koning Salomo het Bijbelboek Prediker. Dat klinkt bijna alsof er voor verdwaalde spoorzoekers geen hoop meer is. Maar Salomo doelt hier toch vooral op menselijke inspanningen. Op al onze vruchteloze pogingen om er zelf iets van te maken, de wereld te bestormen, onze rug te rechten en op pad te gaan zonder kompas. Voor veel verdwaalde spoorzoekers is wifi of 4G hun enige verbinding met een hogere werkelijkheid. Daarom zoeken ze hun verlossing op fora, in ideologieën, tijdelijk genot of een rusteloze jacht op likes. Dat alles is ijdelheid en het najagen van wind.

Pas toen mijn smartphone de geest gaf, ontdekte ik op welk kompas ik was gaan vertrouwen. “Wijs mij uw weg Heer, laat mij wandelen op het pad van uw waarheid”, bidt koning David (Ps. 86,11). Dat gaat verder dan een digitale routeplanner. David zocht verbinding met een geestelijk kompas dat al vele eeuwen standhoudt. Om zijn batterijtje op te laden keerde hij zich allereerst tot God. Wie dat doet heeft niets te vrezen, zelfs al is de wereld nog zo overweldigend. Die mag vol vertrouwen op pad gaan.

Kelly Keasberry is journalist bij het christelijk weekblad Tertio, getrouwd met Joost en moeder van vier zonen