Blog

Een verlate hemelvaart

Op 15 augustus 1983 – Maria Hemelvaart - vertrokken Jan van den Berg en zijn toenmalige vrouw Maria vanuit Amsterdam naar São Paulo in Brazilië, een enerverende reis zonder retourticket.

Om zich goed op hun nieuwe werksfeer voor te bereiden, hadden ze een taalschool uitgezocht in Rio de Janeiro. “Twee maanden lang niks anders dan Portugees leren”, blikt Van den Berg terug. Hun avontuur gaf een tastbare wending aan Hemelvaart.

 Jan van den Berg

De taalschool was gevestigd in een nonnenklooster op de Morra da Nova Sintra in de hooggelegen wijk Santa Teresa. Je hebt daar een werkelijk schitterend uitzicht over de stad: aan de ene kant het centrum, en aan de andere kant de wijken Copacabana en Ipanema (met de klemtoon op de voorlaatste lettergreep), indiaanse namen die nauwelijks te vertalen zijn. Daar hoog bovenuit, van zowat alle kanten van de stad te zien, het grote Christusbeeld op de Corcovado: symbool van Rio en ornament van menige ansichtkaart.

Wat doet de Christus daar? Waakt hij als een goede herder over de stad? Houdt hij ons van zijn hoge plek nauwlettend in de gaten, of betekenen zijn uitgestrekte armen dat hij ons zegent? In de vroege ochtend, als de zeewind de wolken opstuwt tegen de bergen, verdwijnt het Christusbeeld in de wolken. Het is dan net alsof hij naar de hemel vaart.

Teken en werkelijkheid

Zo stelde ik het vroeger als kleine jongen voor en ik zag Hemelvaart hier in Rio voor mijn ogen gebeuren. Aan de centrumkant van de Corcovado hing elke dag een bruine grauwsluier van de smogwolken van het drukke verkeer in de stad. Wanneer de zon op kwam, verdwenen de wolken rondom Christus weer en leek er een gevecht gaande tussen de heldere kleuren van de zeewind en de bruine smog van de stad. Teken en werkelijkheid vermengen zich hier op een wijze die aanleiding geeft tot eindeloze gedachtenspinsels.

Rio is mooi, vies, schitterend, lelijk, aantrekkelijk, weerbarstig, gewelddadig en overweldigend groot.

Een stad vol tegenstellingen en contrasten in kleuren, maten, en geuren. In één oogopslag zie je: Lazarus ligt hier nog altijd bij de poort van de rijke. Zal hij nog door de engelen worden weggedragen om aan Abrahams hart te rusten?

Jan is emeritus predikant van Kapel De Olijftak in  Brasschaat (VPKB), getrouwd met een Braziliaanse en verblijft regelmatig in Brazilië. Zo af en toe zal hij ons meenemen in zijn levensverhaal telkens refererend aan een bijbelverhaal.