Blog

Amos – de brullende God

“Brult er een leeuw in het bos als er geen prooi voor hem is? Geeft een welp zijn stem te horen vanuit zijn hol, zonder dat hij iets heeft gevangen?”

Twintig jaar geleden zat dominee Katelijne Depoortere aan de studentenbanken van de Theologische Faculteit in Brussel voor een uitgebreide exegese van Amos 3. “Wekenlang hebben we dat prachtige stukje literatuur onderworpen aan woordanalyse en zinsontleding en er alle mogelijke stijlfiguren op losgelaten. Eén ding deden we niet: ons afgevraagd of het wel zo is dat een leeuw alleen brult wanneer hij een prooi heeft gevangen.”

Katelijne Depoortere

De biologische werkelijkheid is nog erger. Amos’ collega Jesaja wist het wel, dat de wilde poezen zich hoogstens grommend tegoed doen aan een slachtoffer dat ze in stilte beslopen en besprongen hebben. Welk punt wil Amos maken met deze onjuiste voorstelling van zaken, met deze vragen die niet eens kunnen worden ontkend? Waar wil hij naartoe?

Briesje

In het boek Amos brult niet enkel de leeuw, ook God doet dat. Wij, nieuwtestamentische moderne mensen, zijn niet gewoon aan een God die brult. Wij hebben eerder moeite met een God die niet van zich laat horen, die zich lijkt te verstoppen of gewoon zwijgt wanneer wij brullen van ellende. Wij voelen ons helaas vaak meer verbonden met de dichter van Psalm 22: “Mijn God, mijn God, waarom hebt ge mij verlaten, ver van mijn redding, van de woorden die ik brul?”.

Amos ervoer God op een geheel andere manier. Waar hangt het dan vanaf hoe je God ervaart? Van je persoonlijkheid? Van de manier waarop je met Hem omgaat? Van de situatie? Van hoe je bent grootgebracht? Elia ontmoette God in het briesje…

Schrik

Amos’ God is er een die een storm aan gevoelens lijkt te trotseren. Heel die passionele bewogenheid van God beweegt mee in Amos’ hart en in zijn woorden. De beelden die hij gebruikt kunnen dan ook alleen maar sterk zijn: “Er heeft een leeuw gebruld, wie zal niet vrezen?”. Wanneer iemand een leeuw hoort brullen, krijgt hij schrik. Hij vreest prooi te worden. Met dat beeld zijn wij – in een land met hooguit een paar wolven – toch opgegroeid? Verkeerd dus, maar wel didactisch bedoeld. Een beeld dat iedereen kent, wordt gebruikt als aanknopingspunt om iets moeilijkers aan te brengen. De tekst vervolgt: “Mijn Heer, de Ene heeft gesproken, wie profeteert er dan niet?”. Dat is Amos’ grote punt. Het één is een onweerlegbaar gevolg van het ander. De schrik komt voort uit het gebrul, net zoals het spreken van de profeet uit het Woord van de Ene. Het kan gewoon niet anders.

Kracht en passie

Dat is de kracht en de passie van Amos. Hij voelt het in zijn aderen, het brullen van de Heer. Maar waarom dat brullen? Is er een prooi voor de Heer? “Wee wie verlangen naar de dag van de Ene! Wat wilt u toch van de dag van de Ene? Hij is duisternis en geen licht.” (Amos 5:18) Helaas is er een prooi. Een volk dat zich buit laat maken, een volk dat niet opschrikt van gebrul. Zou God niet brullen, als hij zo’n verschrikkelijk oordeel moet vellen over mensen die hem zo dierbaar zijn?

“Bij God is er altijd nog een opening.”

 

Zoek Mij en leef

Maar als de dag des oordeels dan onherroepelijk zwart is, waarom roepen de profeten dan nog? “Want zó heeft de Ene gezegd tot het huis Israël: zoek míj en leef!” (Amos 5:4) Bij God is er altijd nog een opening. Dát is de boodschap die Amos ons wil meegeven. Niet die van de oordeelsdag. Ja, ook die van de oordeelsdag, van de dag die duister is en geen licht, want waarom zouden wij anders omkeren? Maar het gaat over iets anders: zoek Mij en leef.

Als een lam

En toen de mensen God toch niet zochten om het Leven te vinden, stuurde Hij zijn zoon. De leeuw werd als een lam, zwijgend, naar de slachtbank geleid. Gods diep gekwetste gevoelens bij het overtreden van het verbond komen terug in Jezus’ intense liefde. Het beeld van het lam overstijgt nog de brul van de leeuw, de leeuw die zijn prooi lost, de verlossing zegevieren laat, maar brult, terecht, brult.

Katelijne Depoortere is predikant van de protestantse kerk Kapel De Olijftak in Brasschaat. Naast haar predikantschap houdt ze zich ook bezig met het schrijven van kinderboeken. Haar jongste boek heet “Een kroon voor mama” en is verkrijgbaar in de boekhandel [link] voor € 9,95.